Šifra predmeta:
BF-OMS02		 Naziv predmeta:
Hemija - za BF / Molekularna biologija i fiziologija

Školska godina:

2026/2027.

Uslovi pohađanja:

Nema uslova

ESPB:

7

Vrsta studija:

Studijski programi:

Nastavnici:

dr Deana B. Andrić
redovni profesor, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Ilija D. Brčeski
redovni profesor, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Vesna B. Medaković
docent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Andrea M. Nikolić
docent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Saradnici:

dr Dušan Ž. Veljković
vanredni profesor, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

dr Danijela S. Kretić
asistent sa doktoratom, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Pavle A. Stojković, master hemičar
asistent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Ljiljana K. Koračak, master hemičar
istraživač-saradnik, Inovacioni centar, Studentski trg 12-16, Beograd

Miloš D. Jović, master hemičar
istraživač-saradnik, Inovacioni centar, Studentski trg 12-16, Beograd

Vojislava E. Poštić, master hemičar
asistent, Hemijski fakultet, Studentski trg 12-16, Beograd

Andrija P. Kokanović, master hemičar
istraživač-saradnik, Inovacioni centar, Studentski trg 12-16, Beograd

Diana V. Perminova, master hemičar
istraživač-pripravnik, Institut za hemiju, tehnologiju i metalurgiju, Njegoševa 12, Beograd

Fond časova:

Nedeljno: tri časa predavanja + četiri časa laboratorijskih vežbi (3+0+4)

Ciljevi:

Stiče se osnovno znanje iz hemije koje studentu omogućava multidisciplinarnije sagledavanje procesa u živim sistemima, kako na molekulskom tako i na makromolekulskom nivou. Student usvaja osnovno znanje o strukturi i reaktivnosti molekula i njihovoj nomenklaturi, brzini reakcija i hemijskoj ravnoteži. Obrađeni reakcioni mehanizmi omogućavaju studentu da sagleda sveobuhvatnost i uniformnost hemijskih reakcija kako u eksperimentalnim uslovima tako i u živim sistemima. Stereohemijski aspekt pruža studentu mogućnost sagledavanja odnosa strukture i reaktivnosti biomolekula i predstavlja pripremu za lakše sagledavanje kursa iz biohemije.

Ishod:

Student će naučiti da:

  • razmišlja i logički zaključuje i primenjuje usvojeno znanje na način koji je neophodan studentu prirodnih nauka; primenjuje znanje o odnosu strukture i reaktivnosti kako na molekulskom tako i na makromolekulskom nivou;
  • ovlada osnovama hemije, načinom imenovanja jedinjenja i pojmovima kiselosti i baznosti, tipovima vezivanja i karakterističnim reakcijama i mehanizmima za date klase molekula; primenjuje osnovne eksperimentalne tehnike neophodne za samostalni rad u laboratoriji.

Oblici nastave:

Predavanja, eksperimentalne vežbe sa obnavljanjem i utvrđivanjem gradiva, kolokvijumi.

Vannastavne aktivnosti:

—

Literatura:
  1. I. Filipović, S. Lipanović: OPĆA I ANORGANSKA KEMIJA - I deo, Školska knjiga, Zagreb, 1997.
  2. M. Dragojević, M. Popović, S. Stević, V. Šćepanović: OPŠTA HEMIJA - I deo, TMF, Beograd, 2003.
  3. T. L. Brown, H. E. LeMay, B. E. Bursten, C. J. Murphy, P. M. Woodward: CHEMISTRY: THE CENTRAL SCIENCE (12 ed.) Pearson Prentice Hall, 2012. (ili bilo koje drugo izdanje)
  4. K. P. C. Vollhardt, N. E. Schore: Organska hemija (bilo koje izdanje)
  5. K. Anđelković, G. Vučković, S. Zarić, I. Hodžić, E. Milosavljević, N. Juranić: Zbirka zadataka iz opšte hemije sa rešenim primerima, Egzakta, Beograd, 1991.
  6. Vežbe iz hemije za studente Biološkog fakulteta: Opšta i neorganska hemija (skripta za internu upotrebu)
  7. D. Andrić, G. Roglić: Radni listovi iz organske hemije, Hemijski fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd 2021.

Dodatni materijal:

—

  Nastavne obaveze i način ocenjivanja

Predavanja:

0 poena (3 časa nedeljno)

Program rada:

  1. Hemija kao naučna disciplina. Struktura materije. Čiste supstance. Homogene i heterogene smeše. Atomi, molekuli i joni. Osnovni hemijski zakoni. Atomska teorija. Modeli atoma. Relativna atomska i relativna molekulska masa.
  2. Molarna masa. Osobine gasova. Gasni zakoni. Parcijalni pritisak gasa. Kinetičko-molekularna teorija. Realni gasovi i van der Valsova jednačina.
  3. Elektronska struktura atoma. Raderfordov i borov atomski model. Kvantni brojevi. Elektronska konfiguracija. Periodni sistem elemenata. Nuklearne reakcije. Radioaktivnost i primena.
  4. Hemijska veza - jonska veza. Hemijska veza - kovalentna veza; koordinativno-kovalentna veza; metalna veza. Polarna kovalentna veza i elektronegativnost. Luisove formule. Geometrija molekula. Međumolekulske interakcije.
  5. Fazne promene i fazni dijagrami. Rastvori. Koligativne osobine rastvora. Osmoza. Koloidi. Hemijske reakcije. Energetske promene pri hemijskim reakcijama. Brzina hemijske reakcije.
  6. Hemijska ravnoteža. Konstanta ravnoteže. Le Šateljeov princip. Ravnoteže u vodenim rastvorima elektrolita. Kiseline i baze. ph rastvora. Puferi.
  7. Hidroliza. Proizvod rastvorljivosti. Periodni sistem elemenata – osnovna svojstva grupa u periodnom sistemu elemenata.
  8. Uvod u organsku hemiju - struktura i vezivanje u organskoj hemiji. Alifatični ugljovodonici, konformaciona analiza.
  9. Halogeni derivati ugljovodonika. Stereohemija. Benzen i aromatična jedinjenja.
  10. Organska jedinjenja sa kiseonikom. Organska jedinjenja sa sumporom.
  11. Karbonilna jedinjenja.
  12. Amini i derivati. Heterociklična jedinjenja.
  13. Karboksilne kiseline i derivati. Supstituisane i keto kiseline.
  14. Osnovni pojmovi spektroskopskih metoda - rešavanje strukture.

Laboratorijske vežbe:

20 poena (4 časa nedeljno)

Program rada:

  1. Kiseline, baze, soli, oksidi.
  2. Rastvori.
  3. Brzina hemijske reakcije i hemijska ravnoteža.
  4. pH vrednost; puferi.
  5. Redoks procesi.
  6. Kompleksna jedinjenja.
  7. Mineralizacija i rastvorljivost.
  8. Alkani, cikloalkani i alkeni.
  9. Alkil-halogenidi, stereohemija i alkoholi.
  10. Aldehidi i ketoni.
  11. Karbonske kiseline, derivati, amini i spektroskopske metode.
  12. Aromatična jedinjenja, fenoli i izolovanje prirodnih proizvoda.
  13. Termin za nadoknadu propuštene vežbe i razduživanje studenata.

Kolokvijumi:

20 poena

Napomene:

Dva nastavna kolokvijuma - svaki nosi po 10 poena za ocenu.

Pismeni ispit:

60 poena

Napomene:

Za izlazak na pismeni ispit neophodno je da student na predispitnim obavezama ostvari 20,4 poena (51%).

Da bi položio završni ispit neophodno je da student ostvari 30,6 poena (51%).